Türkiye’de, ticari ölçekli 13 temiz üretim projesinden oluşan ve derin karbonsuzlaştırılmış sanayi ürünleri üretimini amaçlayan yeni bir proje portföyü oluşuyor. Bugün Ankara’da bir araya gelen üst düzey kamu, sanayi ve finans sektörü temsilcileri, uygun finansman ve politika koşulları sağlandığında bu projelerin yatırım aşamasına geçebileceği konusunda bilgilendirildi.
Enerji yoğun sektörlerden, finans kuruluşlarından ve kamu kurumlarından 40’tan fazla üst düzey temsilci, düşük karbonlu çelik, çimento, alüminyum ve gübre projelerinin nihai yatırım kararına (FID) ulaşabilmesi için gereken koşulları değerlendirmek amacıyla Build Clean Now Türkiye Çalıştayı‘nda toplandı. Çalıştay, Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yakın işbirliği içinde ve Boston Consulting Group’un (BCG) desteğiyle gerçekleştirildi.
Bu dört sektör, yılda yaklaşık 110 milyon ton CO₂ eşdeğeri sera gazı emisyonuna sebep olmaktadır. Bu miktar, Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık altıda birini oluşturuyor. Söz konusu sektörler ayrıca, Avrupa Birliği’ne ihraç edilen ürünlerin karbonunu fiyatlandıran Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamında yer alıyor. Bu durum, bu sektörlerin dönüşümünü Türkiye’nin ihracat rekabet gücünü koruması açısından hayati hale getiriyor.
Türkiye sanayisi için 71 milyar dolarlık yatırım fırsatı
“Türkiye’nin Temiz Sanayi Fırsatı” başlıklı açılış konuşmasında Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü, çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinin temiz dönüşümü için yaklaşık 71 milyar ABD doları tutarında bir yatırım gerektiğini ifade etti. “Yeşil dönüşümü bir maliyet olarak değil; yeni yatırımlar, teknoloji geliştirme, pazar çeşitlendirmesi ve sürdürülebilir büyüme için bir fırsat olarak değerlendiriyoruz” diyen Gönüllü sözlerini şu şekilde sürdürdü:
“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ile Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı arasında geliştirmeyi planladığımız ITA Türkiye Programı’nı, sanayimizin rekabet gücünü koruyacak, yeni yatırım alanları açacak ve Türkiye’nin küresel değer zincirlerindeki konumunu güçlendirecek stratejik bir işbirliği olarak görüyoruz. Amacımız yalnızca desteklenen proje sayısını artırmak değil; yatırım kararlarını kolaylaştıracak kalıcı sonuçlar elde etmektir.”
Gönüllü ayrıca Türkiye Sanayide Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu’nun (TIDIP), 2030 yılına kadar 5 milyar avronun üzerinde yatırımı desteklemeyi ve yıllık sera gazı emisyonlarını 20 milyon ton CO₂ eşdeğeri azaltmayı hedeflediğini belirtti. Ayrıca ITA Türkiye Programı’nın mevcut politika ve finansman araçlarını tamamlayıcı nitelikte olacağını da sözlerine ekledi.
Temiz sanayi yatırımları gelişmekte olan ekonomilere yayılıyor
Çalıştayın açılışında konuşan Mission Possible Partnership CEO’su ve Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) İcra Direktörü Faustine Delasalle, Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısının yanı sıra yenilenebilir enerji potansiyelinin de temiz sanayi yatırımlarını çekmede ülkeye önemli avantajlar sağladığını vurguladı.
Delasalle dünya genelinde yaklaşık 1.000 temiz sanayi projesinin geliştirilme aşamasında olduğunu belirtirken 160’tan fazla projenin nihai yatırım kararına (FID) ulaşarak faaliyete geçtiğini veya uygulama aşamasında bulunduğunu ifade etti. 2026 yılının ilk yarısında 19 ticari ölçekli projenin nihai yatırım kararına ulaştığını belirten Delasalle bu sayının önceki yılın aynı dönemine göre iki katına çıktığını dile getirdi.
“Sanayide derin karbonsuzlaşma artık sadece bir hedef değil; dünya çapında ticari ölçekte gerçekleşen ve gelişen ekonomilere yayılan bir dönüşüm” diyen Faustine Delasalle sözlerini şöyle sürdürdü: “Türkiye gibi sağlam sanayi temellerine sahip ülkeler enerji yoğun sanayi yatırımlarını çekme konusunda büyük rekabet avantajlarına sahiptir. Uygun yatırım koşulları sağlandığında Türkiye’de zaten sınırlı sayıda bulunan derin karbonsuzlaşma projelerinin hızla artabileceğine inanıyoruz.”
Delasalle ITA’nın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yerel uygulama ortağı Boston Consulting Group (BCG) ile başlattığı çalışmaların önümüzdeki yıllarda temiz sanayi yatırımlarını hızlandırmaya yönelik ortak önceliklerin belirlenmesine katkıda bulunacağını ifade etti.
Talep, finansman, düzenlemeler ve altyapı birlikte olmalı
ITA ve BCG’nin sanayi sektörüyle yürüttüğü kapsamlı analiz temiz sanayi projelerinin hayata geçirilmesi için gerekli dört temel koşulu ortaya koydu.
BCG Yönetici Direktörü ve Ortağı Batu Yiğit, “Temiz sanayi yatırımlarının gerçekleştirilebilmesi için dört temel unsurun bir araya gelmesi şart: talep, uygun bir düzenleyici çerçeve, güçlü değer zincirleri ve altyapı” dedi. Yiğit sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu unsurlardan herhangi biri eksikse yatırımların ilerlemesi zorlaşıyor. Özellikle ortak altyapı yatırımlarında kamu-özel sektör işbirliği son derece önemlidir.”
BCG Proje Lideri Betül Çahan, ekibin karşılaşılan engelleri tespit etmek amacıyla yaklaşık 20 şirketle görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti. Çahan şunları ekledi: “Görüşmelerimiz gösteriyor ki temiz sanayi yatırımlarının önündeki en büyük engellerden biri düşük karbonlu ürünlere yönelik yeterli sürdürülebilir talebin eksikliğidir.” Çahan ayrıca şunları söyledi: “Uzun vadeli alım garantileri olmadan büyük ölçekli projeleri hayata geçirmek oldukça zorlaşıyor; amacımız ise sanayinin ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirmektir.”
Faustine Delasalle moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Türkiye’de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası” başlıklı üst düzey panelde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Metal Sanayi ve Kritik Malzemeler Dairesi Başkanı Ahmet Türkarslan ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Ofisi Başkan Yardımcısı Mehmet Üvez birlikte Limak Çimento Grup Proses Direktörü Sabri Trabelsi yer aldı.
Kapanış oturumunda ise ITA ve BCG proje geliştiricilerinden elde edilen bulguları paylaşarak yatırımları hızlandırmaya yönelik seçenekleri sundu.
Türkiye’de giderek büyüyen proje portföyü
ITA’nın sanayi şirketleriyle yürüttüğü çalışmalar sonucunda aşağıdaki projeler belirlenmiştir:
Ticari ölçekli üç temiz sanayi projesi; iki pilot proje ile araştırma-geliştirme (Ar-Ge) ölçeğinde projeler; hayata geçirilme potansiyeline sahip on adet ilave proje; sanayiden kaynaklanan emisyonları kısmen azaltmak amacıyla olgunlaşmış teknolojileri kullanan 116 düşük karbonlu proje.
Tavsiyeler Antalya’da düzenlenecek COP31’de sunulacak
Çalıştaydan elde edilen bulgular ITA ve BCG tarafından yapılan araştırmalarla birleşerek Antalya’da gerçekleştirilecek COP31 etkinliği sırasında yayımlanması hedeflenen Türkiye Değerlendirme Bilgi Notu’nda ele alınacaktır. Bu bilgi notunda Türkiye’deki temiz sanayi projelerinin karşılaştığı zorluklar, ihtiyaç duyduğu finansman koşulları ile yatırımları hızlandırmaya yönelik somut adımlar detaylandırılacaktır.
Türkiye ayrıca ITA’nın diğer ülkelerde edindiği deneyimlerden yararlanacaktır. Brezilya’da ITA düşük emisyonlu gübre üretimini destekleyen politikaların geliştirilmesine katkıda bulunurken Hindistan’da hidrojen bazlı çelik ile e-metanol projeleri için yeni piyasa mekanizmaları oluşturulmaktadır.
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
